Công Ty Cổ Phần Bệnh Viện Đa Khoa Hoàn Mỹ Đà Nẵng

Địa chỉ: 291 Nguyễn Văn Linh, phường Thạc Gián, quận Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng, Việt Nam.

Điện thoại: (+84) 236 3509 808 Email: contactus.danang@hoanmy.com

Nhận biết, phòng ngừa và điều trị bệnh tay chân miệng ở trẻ em | Bệnh viện Hoàn Mỹ Đà Nẵng
Nhi

Nhận biết, phòng ngừa và điều trị bệnh tay chân miệng ở trẻ em

13-05-2022

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm lây qua đường tiêu hóa thường gặp ở trẻ nhỏ và lưu hành quanh năm. Trong bài viết này, bác sĩ Khoa Nhi – Bệnh viện Hoàn Mỹ Đà Nẵng sẽ hướng dẫn bố mẹ cách phát hiện, chăm sóc và phòng ngừa cho trẻ mắc bệnh tay chân miệng. 

Bệnh tay chân miệng là gì? 

Bệnh Tay Chân Miệng là một bệnh nhiễm trùng cấp tính, do một số vi rút đường ruột gây ra. Họ vi rút thường gặp là Coxsackie virus A6, A10, A16 và  Enterovirus  EV71. Các vi rút này lây lan rất nhanh qua trung gian dịch chất tiết mũi họng miệng, nước bọt hay phân của bệnh nhi. Bệnh tay chân miệng xảy ra quanh năm và thường bùng phát vào mùa hè khi thời tiết ấm và ẩm, thuận lợi cho vi rút nhân lên và gây bệnh. Tất cả những người chưa từng mắc bệnh đều có nguy cơ lây nhiễm. Ở trẻ em, bệnh tay chân miệng chủ yếu xảy ra ở trẻ dưới 10 tuổi, thường gặp nhất ở trẻ dưới 5 tuổi. 

Phân chia cấp độ bệnh tay chân miệng

Bệnh tay chân miệng được chia làm 4 cấp độ: 1, 2, 3 và 4. Ở cấp độ 1, trẻ có thể được chăm sóc và điều trị bệnh tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa. Trẻ mắc bệnh tay chân miệng từ cấp độ 2 trở lên buộc phải điều trị tại bệnh viện để được chăm sóc, điều trị và xử trí kịp thời tránh các biến chứng. 

Việc xác định trẻ đang mắc bệnh tay chân miệng ở cấp độ nào được bác sĩ chuyên khoa chẩn đoán sau quá trình thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết. Bố mẹ cần quan sát và theo dõi trẻ, nếu có các dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đến bệnh viện sớm để được thăm khám và có hướng điều trị phù hợp. 

Trẻ ở độ tuổi nào dễ mắc bệnh tay chân miệng?

Bệnh tay chân miệng có thể xảy ra ở mọi độ tuổi, thường gặp nhất ở trẻ em dưới 5 tuổi. Trẻ em đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi là đối tượng yếu thế dễ bị bệnh tay chân miệng tấn công. Điều này liên quan đến miễn dịch ở trẻ, khi sinh ra trẻ được thừa hưởng miễn dịch từ mẹ, tuy nhiên bắt đầu từ tháng 3 lượng miễn dịch này bắt đầu giảm, đến tháng thứ 9 -11 lượng miễn dịch ở trẻ giảm gần như hoàn toàn. Không có hệ miễn dịch bảo vệ, trẻ dễ dàng bị các tác nhân, virus bên ngoài xâm lấn, tác động. Do đó trẻ từ 1-3 tuổi dễ mắc bệnh tay chân miệng hơn các trẻ khác. Sau 3 tuổi, trẻ bắt đầu tiếp xúc nhiều với môi trường bên ngoài, cơ thể tự tạo và xây dựng hệ miễn dịch chống lại virus nên nguy cơ mắc bệnh tay chân miệng sẽ thấp hơn.

Trẻ mắc bệnh tay chân miệng có nguy hiểm không?

Tay chân miệng ở trẻ đa số trường hợp là bệnh nhẹ, có thể lành sau 7- 10 ngày và thường không gây ra biến chứng. 
Tuy vậy, bố mẹ hoàn toàn không được chủ quan trong chăm sóc và điều trị cho trẻ mắc bệnh tay chân miệng vì vẫn có nguy cơ biến chứng nguy hiểm từ bệnh. Bệnh tay chân miệng ở trẻ nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể dẫn đến một số biến chứng như: Viêm màng não virus, bại liệt, tê liệt hoặc viêm não. 

Đối với các nốt phỏng nước trên da trẻ, khi vỡ nếu không được vệ sinh sạch sẽ dễ dàng bị bội nhiễm, khiến trẻ khó phục hồi. 

Nguyên nhân gây bệnh tay chân miệng ở trẻ

Bệnh tay chân miệng được biết đến là một trong những bệnh có khả năng lây lan rất nhanh, bệnh truyền trực tiếp từ người sang người thông qua đường miệng, nước bọt, qua các chất tiết từ mũi, phân của trẻ mang bệnh. Do vậy, trẻ thường xuyên tiếp xúc với các sân chơi kém vệ sinh, bạn bè cùng trang lứa, trường học, sử dụng cùng đồ chơi, vật dụng, vệ sinh cá nhân kém,…sẽ rất dễ mắc bệnh tay chân miệng.

Triệu chứng nhận biết bệnh tay chân miệng

Giống như bệnh nhiễm virus thông thường, biểu hiện của bệnh tay chân miệng thường là sốt, sau đó bắt đầu xuất hiện các triệu chứng khác. 

Tùy vào từng giai đoạn cụ thể bệnh tay chân miệng ở trẻ sẽ có những biểu hiện khác nhau. Có thể chia bệnh tay chân miệng làm 2 giai đoạn: khởi phát và toàn phát với những biểu hiện cụ thể như sau

- Giai đoạn khởi phát: xuất hiện các triệu chứng thường gặp ở bệnh nhiễm virus bao gồm: đau họng, sốt nhẹ hoặc sốt cao (>38.5 độ C), đau rát ở răng và miệng, miệng nhễu, chảy nhiều nước bọt, chán ăn,...

- Giai đoạn toàn phát: thường bắt đầu sau khi xuất hiện các biểu hiện ở giai đoạn khởi phát từ 1 - 2 ngày, các biểu hiện đặc trưng, điển hình giai đoạn này bố mẹ có thể nhận biết thấy bao gồm:

+ Phỏng nước hoặc hồng ban:

•    Phỏng nước kích thước 2-10mm, nổi gồ lên mặt da ở lòng bàn tay, bàn chân, mông, đầu gối
•    Hồng ban kích thước 1-2mm, có thể mọc lồi hoặc ẩn dưới da, sờ không đau, không ngứa, có thể nhìn rõ bằng mắt thường

Bố mẹ nên kiểm tra tay, chân xem có hồng ban, phỏng nước khi sốt hay không 

+ Loét miệng: trẻ loét miệng thường có biểu hiện đau, nhễu nước, quấy khóc, bỏ bữa,…do vậy bố mẹ nên kiểm tra và cảnh giác khi trẻ có những biểu hiện này. Các bóng nước có đường kính 2 - 3mm, xuất hiện ở niêm mạc má, lợi và lưỡi của trẻ rất dễ vỡ.

+ Toàn thân có thể có dấu hiệu rối loạn tri giác, co giật, mê sảng.

Ngoài những dấu hiệu đặc trưng kể trên, ở mỗi trẻ, tùy cơ địa sẽ có các biểu hiện bệnh lý khác nhau như: phỏng nước xen kẻ hồng ban, không có phỏng nước hoặc chỉ bị loét miệng mà không sốt,… Tuy vậy, các bác sĩ khuyến cáo bố mẹ cần cảnh giác và theo dõi bé thường xuyên để kịp thời chẩn đoán và điều trị cho trẻ kịp thời. 

Khi nào nên đưa trẻ đi khám bệnh tay chân miệng

Khi nào nên đưa trẻ đi khám bệnh tay chân miệng là câu hỏi được nhiều bố mẹ quan tâm. Vậy khi nào nên đưa trẻ đi khám tay chân miệng? Khi nào có thể chăm sóc trẻ tại nhà?

Trẻ mắc tay chân miệng độ 1 có thể được theo dõi và điều trị tại nhà từ 7-10 ngày. Bố mẹ cần đưa trẻ đến thăm khám ngay tại các cơ sở y tế nếu có những dấu hiệu cảnh báo sau: sốt cao trên 38.5 độ C kèm theo một trong các triệu chứng (nôn, co giật, tay chân run rẩy, tim đập nhanh, khó thở, run chi,…)

Chăm sóc trẻ bị bệnh tay chân miệng tại nhà như thế nào?

Trẻ bị bệnh tay chân miệng độ 1 (thể nhẹ) có thể được chăm sóc và điều trị tại nhà sau khi được bác sĩ chuyên khoa thăm khám. Dưới đây là cách chăm sóc trẻ bị bệnh tay chân miệng tại nhà bố mẹ có thể tham khảo: 

Dùng thuốc: 

-    Dùng thuốc theo đơn bác sĩ chỉ định 
-    Trường hợp trẻ sốt cao, có thể dùng thuốc paracetamol để hạ sốt
-    Cho trẻ uống nhiều nước
-    Thoa Kamistad gel vào các sang thương ở miệng để giảm đau cho bé. Các sang thương trên da chỉ cần vệ sinh tắm rửa sạch sẽ bằng xà phòng sát khuẩn hằng ngày

Dinh dưỡng: 

•    Nên:

-    Cho trẻ ăn nhiều bữa nhỏ, uống nhiều nước mát 
-    Ưu tiên thức ăn mềm, lỏng, dễ tiêu hóa, đủ dinh dưỡng

•    Không nên

-    Không cho trẻ ngậm vú nhựa, ăn thức ăn khô cứng, đặc biệt là đồ có vị chua, cay 

Cách ly và vệ sinh: 

-    Cách ly trẻ với người thân trong gia đình từ 10 -14 ngày kể từ ngày khởi phát bệnh 
-    Bố mẹ khi chăm sóc trẻ cần mang khẩu trang, rửa tay sạch sẽ bằng dung dịch sát khuẩn để giảm sự lây lan 
-    Tắm rửa, vệ sinh cho trẻ bằng nước sạch hàng ngày, súc miệng bằng nước muối loãng hoặc nước muối sinh lý 
-    Cho trẻ sử dụng vật dụng ăn uống, sinh hoạt riêng, vệ sinh chúng bằng nước sôi sau mỗi lần sử dụngTheo dõi trẻ thường xuyên để phát hiện kịp thời các bất thường ở trẻ nếu có 

Có vắc xin chữa bệnh tay chân miệng không?

Hiện nay, bệnh tay chân miệng chưa có vắc xin phòng bệnh và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, các biện pháp phòng bệnh là vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường hạn chế lây lan. Do vậy chú trọng phòng, chống, nắm kiến thức về bệnh tay chân miệng là cách bố mẹ bảo vệ sức khỏe cho con mình tốt nhất.

Làm sao để phòng ngừa bệnh tay chân miệng 

Hiện nay chưa có vắc xin phòng bệnh tay chân miệng, tuy nhiên cha mẹ có thể thực hiện ngay các biện pháp đơn giản giúp giảm nguy cơ lây nhiễm bệnh sau đây:

- Tạo thói quen rửa tay sạch sẽ: tay cần được rửa sạch với xà phòng và nước trước khi chuẩn bị thức ăn, sau khi ăn, cho trẻ nhỏ ăn, sử dụng nhà vệ sinh, sau khi thay tã cho trẻ và sau khi tiếp xúc với các bọng nước.
- Nên sử dụng xà phòng để làm sạch các vật dụng gia dụng thông thường, cần vệ sinh nhà cửa sạch sẽ, khử trùng nhà vệ sinh bằng các chất tẩy rửa thông thường.
- Cha mẹ không được ôm hôn, hoặc nếu trong nhà có hai bé, thì nhắc nhớ các bé tránh ôm hôn nhau, không dùng chung quần áo, đồ dùng cá nhân với trẻ nhiễm bệnh.
- Tránh để trẻ tiếp xúc nơi đông người khi nhiễm bệnh.
- Hướng dẫn, tạo thói quen cho trẻ che miệng và mũi khi hắt hơi, ho.

Mắc tay chân miệng rồi có thể bị lại không?

Theo nghiên cứu, sau khi khỏi bệnh, cơ thể trẻ sẽ có được hệ miễn dịch với chủng virus gây bệnh. Nhưng thực tế, có những em bé mắc bệnh tay chân miệng nhiều lần và ở những lần mắc sau đó là do mắc bệnh tay chân miệng với chủng virus khác với chủng virus trước đó gây ra.

Vì có nhiều loại virus gây ra bệnh tay chân miệng, nên con người có thể mắc tay chân miệng nhiều lần với nhiều chủng virus khác nhau.

Điều trị bệnh tay chân miệng như thế nào?

Tay chân miệng là bệnh do virus gây ra và đến nay vẫn chưa có thuốc đặc hiệu. Các biện pháp điều trị hướng đến giải quyết các triệu chứng, biến chứng của bệnh, cụ thể:
-    Giảm sốt: paracetamol được sử dụng trong hầu hết các trường hợp trẻ sốt cao trên 38.5 để hạ sốt
-    Tránh mất nước: trẻ bị bệnh tay chân miệng rất dễ mất nước do sốt cao liên tục, do vậy cần bù nước bằng cách bổ sung dung dịch điện giải oresol hoặc hydrit
-    Bổ sung kẽm, vitamin C ở trẻ sốt, loét miệng

Trường hợp trẻ mắc bệnh tay chân miệng có biến chứng được điều trị theo phác đồ chuyên sâu

Khám tay chân miệng cho trẻ ở đâu?

Khám tay chân miệng cho trẻ ở đâu nhanh khỏi, uy tín, thời gian khám ngắn là vấn đề được nhiều bố mẹ quan tâm. 
Khoa Nhi – Bệnh viện Hoàn Mỹ Đà Nẵng với đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao, nhiều năm kinh nghiệm trong khám, chăm sóc sức khỏe toàn diện cho trẻ em từ sơ sinh đến 15 tuổi và là địa chỉ đáng tin cậy để bố mẹ an tâm gửi gắm sức khỏe con trẻ. Bệnh viện tiếp nhận khám, chẩn đoán, tư vấn và điều trị nội trú và ngoại trú, hầu hết các bệnh lý nhi khoa bao gồm các bệnh lý về thể chất, tâm sinh lý, tâm lý vận động... 

Liên hệ hotline 0236 3509 808 (giờ hành chính) để được tư vấn và đặt lịch khám